Ben je nog aan het spelen?

Je moet vanavond ergens gaan spelen.

Het woord ‘spelen’ gebruik je vaak als artiest. Je speelt een rol, je speelt je instrument, je speelt in een groep of een productie, … het is je werk.

Spelen is ook wat kleine en grote kinderen doen. We associëren dat met plezier, vrijheid, tijdvergeten bezig zijn.

Maar herken je dat speelse gevoel nog? Of nemen (in)spanning en verantwoordelijkheid de overhand? Ben je vooral bezig met het resultaat? Met je publiek? Met jezelf niet teleurstellen?

Of ze nu professioneel of als amateur spelen, zo vaak zie ik bij mijn leerlingen Alexandertechniek hoe stress omtrent presteren op én naast het podium zich vertaalt in lichaam, in houding en beweging. Een pianist plooit zijn romp over zijn klavier en raakt in zijn uiterste concentratie niet meer uit die gefixeerde positie (tot zijn nek pijn begint te doen). Een acteur heeft systematisch pijn in de rug na het spelen en is zich niet meteen bewust van de factor podiumangst daarin. Een violiste worstelt zich met torenhoge inspanning door haar linkerhand oefeningen en merkt niet op dat ze daarbij haar schouder voortdurend opspant.

Ik noteerde eens deze uitspraak van cellist Janos Starker:

“You are supposed to be playing an instrument and ‘playing’ music, and not ‘making’ music, because the making relates to a labored hard-working individual that struggles with the instrument to make music on it. And this is the reason why, when children start playing, they have so much easier time to reach higher levels, because they have not yet learned the working motions, they still use playing motions. And that’s why, when someone becomes older it becomes more difficult. Because the muscles become heavy (…) So in many instances I have to teach people to un-learn the working movements and regain their childhood playing motion.”

Zo is het helemaal. Kijk naar een zorgeloos spelend kind, helemaal in het moment:

het hoofd balanceert moeiteloos bovenop de wervelkolom, de armen en benen vrij om te bewegen, de blik levendig, ….

We zijn dat soms wat verloren. In de drukte en verantwoordelijkheden van het alledaagse bestaan zijn we een beetje vergeten hoe het voelt om te spelen. ‘Inspanning’ is een gewoonte geworden, en ons lichaam weet niet meer hoe het is om met gemak te bewegen. We zijn de hele tijd bezig met het doel, het resultaat, met wat de wereld van ons verwacht, en dus zijn we vergeten om als een spelend kind in het moment te vertoeven.

Dat speelt ons parten, want net als het spelende kind willen we groeien, maar we zitten vast in ons ‘harde werken’. Terwijl we zoveel meer kunnen leren als we spelen in plaats van presteren.

De Alexandertechniek is een prachtige methode om opnieuw de lichtheid van het spelen terug te vinden. Het helpt je de gewoonte van overmatige inspanning op te merken en stap voor stap los te laten.

En ja, soms maken we daarbij gebruik van speelgoed. De balansvogel (foto) is mijn favoriet. Hij helpt je vrijheid vinden in schouders, armen en handen.

Graag een Alexandertechniek-les ervaren? Meld je aan voor een individuele proefsessie.