Rusten met aandacht: de constructieve rust

“People say nothing is impossible, but I do nothing every day”

(Winnie the Pooh in de film Christopher Robin, 2018)

Winnie the Pooh geeft ons op ontwapenende wijze een voorzetje om te filosoferen. Wat is dat eigenlijk, “niets doen”? Opper de vraag eens aan de keukentafel en je krijgt ongetwijfeld een heel palet aan meningen.

Voor veel mensen is het idee van “even niets doen” een aantrekkelijke gedachte, maar heel moeilijk te realiseren. Productief zijn, to-do lijstjes afvinken, balletjes in de lucht houden, … de manier waarop onze wereld draait maakt het in elk geval niet gemakkelijk om onszelf toe te staan even stil te vallen.

Als artiest ken je het maar al te goed. Je combineert verschillende opdrachten in allerlei contexten, moet ook met de zakelijke en administratieve kant van je werk bezig zijn, met marketing en sociale media, met logistiek en praktische beslommeringen. Je moet jezelf continu herorganiseren om voldoende tijd en ruimte over te houden voor de kern van je werk: studeren en groeien, creëren, performen. En dan is er nog je gezin, je partner, je familie, en probeer je voor je lijf te zorgen door op tijd en stond wat sport en ontspanning in te plannen.

“Niets doen” past maar moeilijk in dat rijtje. Het idee niets te doen kan je zelfs net onrustig maken. Je kent de reflex wel: je moet even ergens op wachten en meteen grijp je naar je smartphone om de tijd op te vullen. Horror vacui heet dat ook wel: angst voor de leegte.

Nochtans beseffen we wel dat het ons goed kan doen om stil te vallen. Misschien vind je het wel in een wandeling. Of languit in de zetel met je favoriete muziek. Een uurtje schoffelen in de tuin, of een baantje trekken in het zwembad. Als het maar is zoals bij Winnie the Pooh: zonder productief of efficiënt te moeten zijn, zonder te streven naar een doel, zonder haast.

In de Alexandertechniek maak je kennis met een bijzondere vorm van niets-doen: de constructieve rust. De kracht ervan zit in de eenvoud. Je kan het bijna overal doen en je hebt er bijna niets voor nodig.

Voor een constructieve rust ga je liggen op een manier die in het Engels “semi supine” genoemd wordt. Halve rugligging zou je kunnen zeggen, al lig je wel volledig op je rug, maar dan met de knieën opgetrokken. Het is belangrijk dat je niet op een te zachte ondergrond ligt, dus geen bed of zetel maar een matje, tapijt, of desnoods gewoon op de vloer of op een harde bank of tafel. Zo krijgt je ruggengraat optimaal de kans om te resetten.

Onder je hoofd ligt een boek. De dikte ervan verschilt van persoon tot persoon: je nekwervels moeten vrij en verlengd kunnen zijn, dus je hoofd mag niet achterover gekanteld liggen, maar ook niet zo dat de voorkant van je hals gespannen ligt. In deze houding geef je je lichaam de kans om ruimte terug te vinden in spieren, gewrichten en ademhaling. “Lengthening and widening”, zoals F.M.Alexander het uitdrukt.

Vanaf het moment dat je zo gaat liggen, geef je jezelf de ruimte en de tijd om even niets te doen. Je hoeft niets na te streven, te regelen, op te lossen, te managen, en je hoeft voor niemand te zorgen. Je bent hier, nu, bij jezelf.

De constructieve rust is een manier om – via je aandacht – lichaam en geest te kalmeren en te ontspannen. Hoe vaker je dit doet, hoe beter je deze kalme en ontspannen staat van zijn ook bij jezelf kunt oproepen in dagelijkse activiteiten of professionele situaties, waar allerlei interne en externe prikkels op je afkomen.

Liggend op de grond kan je ook een gevoel van veiligheid ervaren. Je kan letterlijk niet vallen, je wordt gedragen door de grond. Maar dat mag je ook figuurlijk interpreteren: je hoeft even niets te presteren, en je kunt dus ook niet falen.

Tegelijk zoek je naar een zachte vorm van aandacht, een eenvoudig aanwezig zijn in het moment.

Dat is iets heel anders dan ‘concentratie’ of ‘focus’, vormen van aandacht die heel vaak gepaard gaan met spanning in het lichaam. In de constructieve rust ervaar je dat je aandacht veel opener en ontvankelijker kan zijn. Als artiest kan je die vorm van aandacht dan opnieuw gaan opzoeken in het studeren of performen.

In een Alexandertechniek les leer je alles over de constructieve rust. Ik breng via aanraking en woorden je aandacht naar je lichaam en de ruimte rondom. Tegelijk is het ook vaak een manier om bewegingen te exploreren, op een volledig ondersteunde manier. De bedoeling is dat je deze manier van rusten nadien ook zelf leert toepassen, al dan niet met een begeleidende audio.

Wil je graag leren hoe je de constructieve rust kan toevoegen aan je repertoire van lichaamsbewustzijn als artiest?